انواع تحقير

حسين  ابراهيمي

ما ايراني‌ها البته هزاران خصوصيت خوب و نيکو داريم اما در کنار اين خصوصيات خوب گاهي نيز به ويژگي‌هايي برمي‌خوريم که چندان خوشايند نيستند.

واقعيت اين است که برخي از ما در خانه، محيط کار و يا مدرسه عادت مي‌کنيم که ديگران را تحقير کنيم، به‌طور مثال براي ديگران اسم بگذاريم يا با طعنه و کنايه به آنها نيش و زخم‌زبان بزنيم.

علل احساس کهتری از دید آدلر

● علل احساس كهتری را می توان اجمالاً به سه دسته تقسیم كرد:
۱) محیط:
عامل اصلی كه موجب احساس كهتری می شود, محیط خانواده از اهم آن است. مقایسه های نادرست, فرزندان بزرگ را بچه پنداشتن, تحقیر كردن, دامن زدن به رقابت ها, زیاده از حد از فرزند خواستن و از سویی دیگر نازپروردگی همگی از عواملی هستند كه موجب ایجاد احساس خود كهتری می شوند. در وهله نخست محیط خانوادگی غالباً نقش مساعدی ایفا می نماید و احساس كهتری را كه در بدو امری عادی است به طرز نامطلوبی تند وتیز می كند.
مساله اكثر پدران و مادران خود خواه و مغرور كه می خواهند حتماً فرزند آنان در شمار نوابغ باشد مرتباً او را با سایر افراد خانواده و یا فرزندان همسایه و یا دوستان درخشانتر او مقایسه می كنند و او را در عذاب سرزنشی می گذارند كه چرا همسان و همتراز آنان نیست. گاهی برادران و خواهران بزرگتر, خواهر یا برادر كوچك خود را دائماً به چه می پندارند و آنان را هیچ می شمارند و خصوصاً اگر با استعداد تر باشند آن وقت بر اساس یك نوع حسادت ناآگاهانه دائماً ایشان را تحقیر می كنند.

عقدهٔ حقارت

^{آلفرد آدلر} معتقد است که انسان با حقارت زاده می‌شود. برای آدلر حقارت نه تنها بخشی از ذات و هستی انسان است بلکه عامل تعیین کننده در تعریف هویت او قلمداد می‌شود. آدلر پس از آزمایشات بسیار به این نکته پی برد که ۹۵% از مردم خود را در مقایسه با دیگران بی‌کفایت می‌بینند. او دریافت که نگاه انسان به خود و یا به عبارت دیگر ارزشیابی خویش در غالب موارد حالتی منفی دارد. اما بجاست که ریشه‌های حقارت را برشماریم و به پیامدهای آن بپردازیم و در نهایت از خود بپرسیم که چگونه می‌توان برخوردی منطقی با آن داشت.

عقده‌هایی که از جهت واکنش‌های رفتاری و علمی دارای دو گونه تاثیر مثبت و منفی می‌باشد، عقده حقارت است که در اثر عوامل و انگیزه‌های گوناگون در روان انسانها بوجود می‌آید. پیاژه در این‌باره می‌گوید: به نظر روان‌شناسان هیچ مرد یا زنی نمی‌تواند بطور کامل از عدم تعادلی که منجر به نشانه‌های روانی عقده حقارت می‌شود، فرار کند. ولی این عدم تعادل گاه رسیدن به موفقیت‌های بزرگ را سبب می‌شود. در واقع بعضی پیروزی‌ها را ممکن است نتوان بدون محرک قوی احساس حقارت بدست آورد.

مقايسه را رها كن، حسادت در تو ناپديد مي‌شود!
استاد معنوی
ترجمه: سيروس سعدونديان

حسادت چيست و چرا اين‌قدر دردآور است؟
حسادت سنجيدن است و مقايسه و ما نسبت به مقايسه شرطي شده‌ايم؛ به گونه‌اي كه هميشه در حال مقايسه كردن هستيم. ديگري خانه بهتري دارد، ديگري بدن زيباتري دارد، ديگر پول بيشتري دارد، ديگري شخصيت پرجذبه‌تري دارد. تداوم مقايسه خويش با هر آن كس كه از كنارتان مي‌گذارد پيامدي ندارد جز حسادت! در حقيقت حسادت، محصول جانبي شرطي شدن نسبت به مقايسه است.